တၢ်မုၢ်လၢ်ဖဲတၢ်သးအုးဖးဒိၣ်အခါ
ဖဲ ခဲးဘံၣ်နီၣ် ဆှၢပှၤဆူ ၀့ၢ်လိဒိၣ် အဟံးသရၠာစးိကဘီယူၤပျီန့ၣ် အ၀ဲတဲပှၤလၢအဂ့ၢ် လီၤႉ အ၀ဲဟဲထဲတဂၤဧိၤ ဆူကီၢ်အဲကလံး ဖဲအသးအိၣ် (၁၅) နံၣ်ဒံး‚ ဒ်သိး ကပူၤဖျဲးဒီးတၢ်ဒုးတၢ်ယၤ ဒီးတၢ်ဖှီၣ်တၢ်ယာ်လီၤႉ (၁၁) နံၣ်၀ံၤအလီၢ်ခံ ခဲအံၤ‚ အိၣ်ဒီး အဟံၣ်ဖိဃီဖိဒၣ်၀ဲဒီး လုၢ်အီၣ်အ၀ဲသ့ၣ် တဒ်သိးဘၣ်ဒီး အတၢ်မၤလၢ အထံကီၢ်ဒၣ်၀ဲဘၣ် လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ် အသးအုးဒံး၀ဲ မ့ၢ်လၢအိၣ်ယံၤဘၣ်ဒီး အမိၢ်ပၢ်ဒီပုၢ်၀ဲၢ်တဖၣ်လီၤႉအ၀ဲတဲပှၤလၢ အိၣ်ဒီးအသးသမူအတၢ်ကီတၢ်ခဲၣ်လီၤႉ လၢပတၢ်အိၣ်မူအံၤ တၢ်ဘၣ်အိၣ်လီၤဖးဒီး ပဒူၣ်ဖိထၢဖိန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်အကီတမံၤ ဘၣ်ဆၣ် ပဒူၣ်ဖိထၢဖိတဂၤဂၤ မ့ၢ်သံသဒၣ်ကွံာ်ပှၤန့ၣ် ကီန့ၢ်အန့ၣ် တုၤလၢပထံၣ်က့ၤကဒီးပသးမးလီၤႉ
ဖဲပှၤစူၢ်က့ၤနာ်က့ၤတၢ်သီသီလၢ ၀့ၢ်သ့းစၤလနံတဖၣ် အသးကမၢကမၣ် ဘၣ်ထွဲလၢတၢ်သံဒ်န့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် စီၤပီလူး တဲဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်ၣ် ဒ်သိးသုသုတသးအုး ဒ်ပှၤလၢ အတၢ်မုၢ်လၢ်တအိၣ်ဘၣ်အသိးန့ၣ်တဂ့ၤ’’ န့ၣ်လီၤ (၁ သ့း ၄း၁၃) ႉ စီၤပီလူး တဲနၢ်ပၢၢ် အ၀ဲသ့ၣ်လၢ ဒ်ပှၤနာ်ခရၠာစးံာ်အသိး ပအိၣ်မူအိၣ်ဒီး တၢ်မုၢ်လၢ်လၢ မုၢ်တနံၤန့ၣ်…
တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဒီးတၢ်ဃူတၢ်ဖိး
ဖဲကီၢ်အီးစ့ထ့လယၣ်ၣ် တၢ်လီၢ်အိၣ်၀ဲတတီၤဖဲ ပှၤကိးလၢ တၢ်ဃူတၢ်ဖိး အဟံၣ် ‘‘ဟံၣ့်ှှၤလိၣ်’’ (ှ့ၠူသာ ံသကျန ) လၢပှၤလၢအစဲထီတၢ်မူၤတၢ်ဘှိးတဖၣ် လဲၤဃု တၢ်မၤစၢၤလီၤႉ ဖဲဟံၣ့်ှှၤလိၣ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်ထံၣ်လိာ်သး ဒီးတၢ်ကဟုကယာ်အပှၤမၤ တၢ်ဖိတဖၣ်လၢ ကဆှၢအ၀ဲသ့ၣ်ဆူယွၤအ့ှှၤလိၣ် (ဧ့ၤBဘံၤ့ှှၤလိၣ် အခီပညီ တၢ်ဃူ တၢ်ဖိး) လီၤႉ တၢ်အိၣ်မူတဖၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်မၤသဘှံးအီၤလၢ တၢ်စဲထီကသံၣ်မူၤဘှီး‚ သံး‚ တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ၣ်လီၤႉ
ထူၣ်စုညါအတၢ်ကစီၣ် မ့ၢ်တၢ်အကံၢ်အလဲလၢ တၢ်လဲလိာ်အဂီၢ်လီၤႉ ပှၤသးသဘှံးလၢ ့ှှၤလိၣ်အဟံၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ထံၣ်သ့ၣ်ညါထီၣ်၀ဲလၢ ခီဖျိခရၠာစးံာ် အတၢ်ဂဲၤထၢၣ်သမူထီၣ်န့ၣ် အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်အိၣ်မူ မူထီၣ်က့ၤ၀ဲလီၤႉ လၢခရၠာစးံာ် အပူၤန့ၣ် ပမၤန့ၢ် တၢ်ဃူတၢ်ဖိးအမ့ၢ်အတီ ဒီးတၢ်မၤဘျါက့ၤပှၤလီၤႉ
တၢ်ဃူတၢ်ဖိး တမ့ၢ်ထဲတၢ်ပူၤဖျဲးဒီး တၢ်ဘၣ်ဂံာ်ဂူာ်ထီဒုၣ်ဒါဘၣ်ၢ် သ့ထဲလၢ ခရၠာစးံာ်ဒီးအသးစီဆှံအပူၤလီၤႉ တၢ်အံၤအဃိ စီၤပီလူး ဒုးနဲၣ်ပှၤကလၤတံဖိလၢ သးစီဆှံအတၢ်လဲလိာ်ကွံာ်ပှၤအတၢ်မၤလီၤႉ ဖဲသးစီဆှံမၤတၢ်လၢ ပတၢ်အိၣ်မူအပူၤန့ၣ် အ၀ဲဟ့ၣ်ပှၤအတၤသၣ်လၢ အိၣ်ဒီးတၢ်အဲၣ်တၢ်ကွံ‚ တၢ်သူၣ်ခုသးခုၢ်တၢ် ဒ်သိးပကဟဲစိာ် ပတၢ်လိၣ်တဖၣ်ဒီး ပတၢ်သူၣ်အိၣ်သးအိၣ်တဖၣ် ဆူပပၢ်အိၣ်လၢမူခိၣ်အိၣ်လီၤႉ…
ထံအီလၢပလိၣ်ဘၣ်
ဟီၣ်ခိၣ်ဒီတဘ့ၣ်ကမါလၢ အယိာ်ကတၢၢ်‚ ဘ့ကဲ (လ) အံၤလဲၢ်ဒီးဖျါကဟုကညီၢ်လီၤႉ အယိာ်အိၣ် ၁ မံးလာ်‚ အထီမံးလာ် ၄၀၀ ဒီးအလဲၢ်အိၣ် ၄၉ မံးလာ်လီၤႉ အ၀ဲဒၢ ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် ထံကဆှီယဲၢ်ပူၤတပူၤလၢအမဲာ်ဖံးခိၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်ၣ်လီၤႉ ဘ့ကဲလ်ကမါအံၤ သူၣ်လီၤအသး လၢစဲးဘရၠာစးံယါလၢအမ့ၢ်တၢ်လီၢ်အစီၤစုၤဖးယံၤလၢ ရၠာစးၢး့ှှၣ်အကျါတတီၤန့ၣ်လီၤႉ ဖဲလၢထံအကဆှီဘၣ်တၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤလၢ ပဟီၣ်ခိၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်‚ ထံလၢအကဆှီလၢ ကမၤပှဲၤ တၢ်အါအါဂီၢ်ဂီၢ်တခီၣ်လီၤႉ
ဖဲလၢဘ့ကဲ (လ) ကမါအံၤ မ့ၢ်အိၣ်စီၤစုၤယံၤ၀ဲဘၣ်ဆၣ်ၢ်ဘၣ် အီၤသ့လၢ အဟ့ၣ်ထီၣ်ထံမူထီၣ်ပၢၢ်လၢ သးသမူအဂံၢ်ထံးအိၣ်၀ဲလၢ ပလိၣ်ဘၣ်အီၤ အဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲ့ှှၤမရၠာစးံထံပူၤအကပၤ‚ ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူး ကတိၤသကိးတၢ်ဒီး ပိာ်မုၣ် တဂၤလၢ အဘၣ်ထွဲဒီးပိာ်မုၣ်အံၤၣ်လီၤႉ တၢ်အစၢလၢ အ၀ဲအသးအတၢ်လိၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤန့ၣ်လဲၣ်ႉ မ့ၢ်ဒၣ် ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးၣ်လီၤႉ
လၢအတဒ်သိးဒီးထံလၢအ၀ဲဟဲဒၢၣ်အီ၀ဲလၢထံပူၤန့ၣ်ၢ်ထံလၢအ၀ဲဟဲဒၢၣ်၀ဲ ‘‘ကယဲၢ်ပှၤလၢအအီထံအံၤတဂၤ လၢ်လၢ်န့ၣ် တၢ်ကသူကဒီးအသး လၢထံလီၤႉ မ့မ့ၢ် ပှၤလၢအအီထံလၢယကဟ့ၣ်အီၤတဂၤဂၤန့ၣ်‚ တၢ်တသူလၢၤဘၣ်အသး လၢထံနီတခီၣ်ဘၣ်ႉ မ့မ့ၢ်ထံလၢယဟ့ၣ်အီၤ‚ကကဲထီၣ်လၢ ထံထီၣ်ပၢၢ်လၢအပူၤ ဒီးကထီၣ်ဘးဆူ တၢ်မူလီၤထူလီၤယိာ်လီၤ’’ (ယိၤ ၄း၁၃-၁၄)…
တၢ်လၢတၢ်ထံၣ်အီၤတသ
ပှၤကူၣ်သ့လၢ တၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤတဖၣ် စံး‚ တၢ်လၢအဲးထီမံး အစိၤအံၤ စးထီၣ်သး ဖဲ ၁၉၉၅ နံၣ်‚ လါယူၤလံ ၁၆ သီၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ပှၤဟ့းလ့ၣ်ဖိ အပှၤကူၣ်သ့လၢ အသ့ ဆိကမိၣ်တၢ် ဒဲၣ်မိကရၠာစးံးထၢး (စ) (ချႉခႉန ၄၆၀-၃၇၀) ‚ ဃုသ့ၣ်ညါတၢ်အိၣ်သးလၢ အဲးတၢၣ်အသဟီၣ်ယံာ်တ့ၢ်မးၢ် တၢ်ကမှံၤအဒူၣ်အထၢတဖၣ်လၢ စးက၀ၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒဲၣ်မိကရၠာစးံးထၢး (စ်) သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်တၢ်အံၤ အါန့ၢ်ဒံး တၢ်လၢအထံၣ်၀ဲသ့လၢအမဲာ်ချံဒီး အဲးထီမံး အသံၣ်အိၣ်ရၠာစးံၣ် မ့ၢ်တၢ် အစၢန့ၣ်လီၤႉ
လံာ်စီဆှံစံးဘၣ်ပှၤလၢ ကံၢ်လဲသူးသ့ၣ် လၢအဘၣ်ထွဲဒီး တၢ်စူၢ်တၢ်နာ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢပထံၣ်အီၤလၢ ပမဲာ်ချံတသ့၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လံာ်ဧ့ၤ့ဘံၤ ၁၁း၁ မၤဂၢၢ်မၤကျၢၤ တၢ်အံၤလၢ ‘‘ဒီးတၢ်စူၢ်တၢ်နာ်မ့ၢ်တၢ်မုၢ်လၢ်န့ၣ် အတၢ်သန့ၤပသးဒီး တၢ်လၢ ပတထံၣ် ဘၣ်တဖၣ် အတၢ်သ့ၣ်ညါလီၤ’’ႉ တၢ်သန့ၤပသးအံၤၣ်ဘၣ်ႉ တၢ်အံၤမ့ၢ် တၢ်သန့ၤထီၣ်သးလၢ ကစၢ်ယွၤ လၢပထံၣ်အီၤလၢ ပမဲာ်အတၢ်ထံၣ် တသ့အပူၤၣ်လီၤႉ အ၀ဲအတၢ်အိၣ်၀ဲနီၢ်နီၢ်အံၤ‚ ဖျါထီၣ်ခီဖျိ…
တၢ်အဘူးအလဲ
မဲာ်ကၢၣ်အ့ၣ်ကၠဲၣ်လိၣ်အစုအတၢ်မၤၣ်လီၤႉလၢတၢ်လၢအမၤသးဘၣ်ဒိသးအဒိၣ်ကတၢၢ်အါ မံၤအကျါတမံၤမ့ၢ်ၣ်လီၤႉ ဖဲ ၁၅၄၀နံၣ် အ၀ဲခဲၣ်တၢ်ဂီၤ တဘ့ၣ် လၢယ့ၣ့်ှှူးအမိၢ် ဖိးဃာ်ယ့ၣ့်ှှူးအစိၣ်အတၢ်ဂီၤ လၢအသကိးဘံးထိရၠာစးယၣ် ခိၣ်လိၣ်နၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်ဂီၤအံၤ ဘၣ်တၢ်တ့အီၤလၢ ဟီၣ်ခိၣ်၀ါၣ်လီၤႉ လၢ မိၢ်နီၢ်မၤရၠာစးံ အဂီၤအံၤ အလီၢ်ခံ‚ ထူၣ်စုညါလၢအဆၢထၢၣ်ဘျၢဘျၢလၢအအိၣ်ဒီးလံာ်မဲာ်ဖျၢၣ်လၢ ဒဲထံၣ်အပၤရၠာစးဒံစူးလၢ အမ့ၢ်‚ ‘‘ဖဲအံၤ‚ အ၀ဲသ့ၣ် တဆိကမိၣ်ၣ်ဘၣ်ႉ မဲာ်ကၢၣ်အ့ၣ်ကၠဲၣ်လိၣ် အဲၣ်ဒိးပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်အံၤမ့ၢ်တၢ် လၢ တၢ်ကဘၣ်ဆိကမိၣ်ထီၣ်အါအါ‚ ဖဲပဆိကမိၣ်ထီၣ် ယ့ၣ့်ှှူးအတၢ်သံ‚ ပကဘၣ် ဆိကမိၣ် ထံထံဆးဆးလၢ တၢ်အဘူးအလဲၣ်လီၤႉ
တၢ်အဘူးအလဲလၢ အဘၣ်တၢ်ဟ့ၣ်အီၤလၢခရၠာစးံာ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအဟဲဖျါထီၣ် လၢ အ၀ဲအတၢ်ကိးသBတီ လၢအမ့ၢ် ‘‘တၢ်လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်လံ’’ (ယိၤ ၁၉း၃၀) န့ၣ်လီၤႉ တၢ် ကတိၤလၢ အမ့ၢ် ‘တၢ်လၢထီၣ်ပှဲၤထီၣ်လံ‚ ၀ံၤလံ’ ဘၣ်တၢ်စူးကါအီၤလၢ ကျဲအကလုာ်ကလုာ် ဒ်သိးကပာ်ဖျါထီၣ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤစ့လၢ တၢ်ပရၤပိးလီတမံၤမံၤ ၀ံၤ‚ တၢ်ဖံးတၢ်မၤတမံၤမံၤ ဘၣ်တၢ်မၤ၀ံၤ‚ တၢ်လုၢ်တမံၤဘၣ်တၢ်မၤအီၤ၀ံၤၣ်လီၤႉ တၢ်တမံၤမံၤလၢ အဘၣ်ထွဲဒီးတၢ်အံၤၣ်လီၤႉ…
သးလၢအဂံၢ်ဘါဆူၣ်တဖျၢၣ်
ဖဲအလံာ် Fနၠမ်ကူူပ ၠညိ တသညိနမ်ကူူပ ့ၠိန‚ လၢအကွဲးသကိးတၢ်ဒီး ာ့်ငူငစ ှၠညခနပ အပူၤန့ၣ် ီမႉ ာ်ၠကူ Bမၠညိ ထံၣ်န့ၢ်၀ဲလၢ‚ ‘‘ထိၣ်ကနဲဖိတဘ့ၣ်အသးန့ၣ် အတယၢၢ်အိၣ်ဒၣ် တအီၣ်စးအပူၤဖိလီၤႉ ဒီးအသးအံၤစံၣ်၀ဲတမံးနံးန့ၣ်အဘျီ ၈၀၀‚ ညၣ်လူၤခိၣ်လါအဲး တဘ့ၣ်န့ၣ် အတယၢၢ်အိၣ်တၣ်တ၀ာ်‚ ဒီးအသးအံၤစံၣ်၀ဲ တမံးနံးန့ၣ် ထဲ အဘျီ ၁၀ ဧိၤ ဒီးပနၢ်ဟူန့ၢ်အီၤသ့လၢတၢ်အယံၤ ၂ မံးလာ်န့ၣ်လီၤႉ ပမ့ၢ်လဲၤထိၣ်သBတီၤဒီးတၢ်ခံခါအံၤ တခါဂ့ၤတခါဂ့ၤန့ၣ်‚ ပှၤကူပှၤကညီအသးန့ၣ် ဖျါလၢတမၤတၢ်ကဲၣ်ဆိးဘၣ်‚ ဘၣ်ဆၣ် မၤအတၢ်မၤဒၣ်၀ဲ‚ သးအံၤစံၣ်၀ဲတမံးနံးန့ၣ် ၆၅-၇၀ ဘျီ‚ တနံၤန့ၣ် ၁၀၀‚၀၀၀ ဘျီ‚ တအိၣ်ကတီၢ်အိၣ်ဘှံးနီတဘျီဘၣ်န့ၣ် လၢပကမူပသးအနံၣ် ၇၀ ဒီးအါန့ၢ်အန့ၣ်အဂီၢ်လီၤႉ
သးလၢအလီၤကမၢကမၣ်အံၤ‚ မၤတၢ် အိၣ်ဒီးအစိအကမီၤလၢလၢပှဲၤပှဲၤလၢ ပတၢ်အိၣ်မူပူၤသတး‚ ကဲထီၣ် တၢ်ကတိၤအဒိတမံၤလၢပညါပူၤ အတၢ်အိၣ်မုာ်အိၣ်ပၢၤ လၢ တၢ်ကိးမံၤကိးကပၤလီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚ ပသးခံမံၤလိာ်‚ ပသးအနီၢ်ကီၢ်ဂ့ၤ‚ သးဒ်ဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါ ဒ်တၢ်ကတိၤဒိဂ့ၤ‚…
လီၤဂာ်ဒီးယ့ၣ့်ှှူး
ဒ်အမ့ၢ်ဖိၣ်သၣ်ခွါဖိတဂၤအသိး‚ ပှၤကူၣ်သ့လၢ ထူဂ့ၢ်ယွၤဂ့ၢ် ဘ့ှူး (စ) ၀ဲ (ရၠာစး) အသး သဘံၣ်ဘုၣ် ဘၣ်လၢ ၁ ပ့းတ့ှူး ၂း၂၁-၂၃ လၢအစံးဘၣ်ပှၤလၢ ပကဘၣ်လီၤဂာ် ဒ်ကစၢ်ယ့ၣ့်ှှူးအသိးန့ၣ်လီၤႉ ၀ဲ (ရၠာစး) ကွဲးက့ၤတၢ်အဂ့ၢ်လၢ အသးစၢ်ကတီၢ် တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်လၢအသးပူၤ‚ လၢအလံာ်လၢ အမ့ၢ် ‘‘ပှၤကညီလၢအမ့ၢ်ယ့ၣ့်ှှူးခရၠာစးံာ်’’ န့ၣ်လီၤႉ ‘‘ယပာ်လီၤသး ကျၢၤမုဆှု လၢ တၢ်အံၤ တမ့ၢ်တၢ်လၢအတီအ့တၢ်ဘၣ်’’ႉ လီၤလီၤဆီဆီ ဖဲလံာ်စီဆှံအဆၢလၢ အစံးတၢ်ကပိာ်ပှၤလၢ ‘အတမၤတၢ်ဒဲးဘး’ အခီၣ်လီၢ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢ အတနၢမုာ် အလၢအပှဲၤဆူအအိၣ် ယတထံၣ်ယဲလၢ ကစၢ်ယွၤ ကအဲၣ်ဒိးလၢ ပကဘၣ်မၤထွဲ တၢ်အံၤဆူၣ်ဆူၣ်န့ၣ်ဘၣ်လီၤႉ
ယနၢ်ပၢၢ်လၢဘၣ်မနုၤ ၀ဲ (ရၠာစး) တဂၤ ကီခဲလၢ ကပိာ်ထွဲလံာ်စီဆှံအတၢ်တၤတၢ် တမံၤအံၤန့ၣ်လီၤႉ ထါသး၀ံၣ်ကစၢ်ယွၤအခိရၠာစးၢာ် တဆၢပာ်ဖျါထီၣ်လၢ ‘ဆူတၢ်ကလီၤဂာ်ဒီး ယ့ၣ့်ှှူးအံၤ ပမၤ၀ဲတသ့ဘၣ်လီၤႉ လၢပကစၢ်ဒၣ်ပ၀ဲ‚ ပကကဲထီၣ်ပှၤလၢအလီၤဂာ်ဒီး ယ့ၣ့်ှှူးတသ့၀ဲနီတဘျီဘၣ်’’ လီၤႉ…
တၢ်လီၢ်လၢအယိာ်ကတၢၢ်တဖၣ်
ဘံးထၢၣ်ဟူကိၣ် (၁၈၀၂-၁၈၈၅) မ့ၢ်ပှၤကွဲးထါဒီး လံာ်တၢ်တဲဖးထီတဂၤ‚ ဖဲတၢ်ရၠာစး့လိာ် မုာ်လိာ်ဒီး ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ် တၢ်လဲလိာ်ဖးဒိၣ်လၢ အဒုးကဲထီၣ်တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်‚ လၢနံၣ် ကယၤ ၁၉‚ ကီၢ်ြဖၣ်စ့ၣ် အံၤ ကမ့ၢ်သ့ၣ်သ့ၣ် တၢ်သ့ၣ်ညါအီၤ အဂ့ၤကတၢၢ်လၢ အတၢ်ကွဲးလၢ အပတီၢ်ထီ ‘‘လဲးစ် မံး (စ) ရၠာစး့ဘၢၣ် (စ) ’’ န့ၣ်လီၤႉ လၢခံ‚ ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ် ပူၤကွံာ် အနံၣ်ကယၤအလီၢ်ခံ‚ ပှၤသံကျံတဂၤ ဟံးန့ၢ်အ၀ဲ အတၢ်တဲဖးထီအဖျၢၣ်ဒီး တၢ်အံၤကဲထီၣ် ပစၢၤသွဲၣ်အတၢ်ထုးထီၣ် တၢ်လၢအမံၤဟူသၣ်ဖျါကတၢၢ်တခါ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ တမၤကမၢကမၣ် ပှၤကဲၣ်ဆိးဘၣ်ႉ ဒ်တဘျီ ဟူကိၣ် စံးတ့ၢ်၀ဲအသိး‚ ‘‘တၢ်သံကျံပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်လၢ တၢ်တဲဖျါအီၤလၢထးခိၣ်တသ့ ဒီး လၢတၢ်အံၤ အဖီခိၣ်‚ တလိၣ်စ့ၢ်ကီးလၢ ကဘၣ်အိၣ်ဘရၣ်အိၣ်ဘှီၣ်ဘၣ်လီၤ’’ႉ
ပှၤကွဲးထါစံးထီၣ်ပ့တၢၤသရၠာစးၣ်တဖၣ် ကတူၢ်လိာ်တၢ်အံၤလီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်သး၀ံၣ်ဒီး တၢ်ထုကဖၣ်တဖၣ် မၤပှဲၤပှၤလၢတၢ်သးတီ လၢတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်လၢသးသမူတၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢ တၢ်ဟးဆှဲးတသ့ဘၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ထိးဘၣ် ပှၤလၢ တၢ်လီၢ်အါတီၤ…
ထူၣ်စုုညါအတၢ်ကတိၤအကျိာ်
တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၠာစးၣ်ထ့ (မ) ခဲလၢၢ် စံးလၢ ‘‘ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဒ်သိးသိးကသ့ၣ်ညါလၢ အမ့ၢ်မတၤအဂီၢ်‚ လိၣ်ဘၣ်လၢအဘၣ်တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်လၢ ပှၤအဂၤတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ အ၀ဲသ့ၣ်ကဘၣ်တၢ်မၤဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤႉ တၢ်ကတိၤဒိအိၣ်၀ဲတခါ လၢ ‘‘တၢ်ဟူး တၢ်ဂဲၤ ကတိၤတၢ်သီၣ်ဒိၣ်န့ၢ် တၢ်စံးတၢ်ကတိၤ’’န့ၣ်လီၤႉ မါ^၀ၤတဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် အ၀ၤ^အမါလၢ အ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်သူၣ်ဘၣ်သး ဘၣ်တၢ်ခီဖျိ ဒိကနၣ်တၢ်ဆူ တၢ်လၢအ၀ဲသ့ၣ် စံး၀ဲတဲ၀ဲ ဒီးအဲၣ်ဘၣ်အ၀ဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤႉ မိၢ်ပၢ်တဖၣ် ပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပရၤအဖိတဖၣ် ခီဖျိအတၢ်အဲၣ်တၢ်ကဟုကယာ်လၢ အ၀ဲသ့ၣ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤႉ ပှၤနဲၣ်လိတၢ်လိာ် ခိၣ်လိာ်ကွဲတဖၣ်‚ ပာ်ဖျါထီၣ် အတၢ်သးအိၣ်ဆူ ပှၤလိာ်ကွဲတၢ်ဖိတဖၣ် ခီဖျိတၢ်ဘျၢလီၤဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ဆၢကတီၢ်ဆူ အ၀ဲသ့ၣ်အတၢ်ဂုၤထီၣ်ပသီထီၣ်န့ၣ်လီၤႉ ဒီးတၢ်အံၤလဲၤ အသးဆူညါဆူညါန့ၣ်လီၤႉ ဒ်န့ၣ်အသိး‚ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤလၢ အလီၤဆီတကလုာ်‚ ဒုးနဲၣ်ဖျါထီၣ် ပှၤဂုၤပှၤဂၤ‚ လၢတၢ်လၢအမၤဘၣ်ဒိဆါတၢ်တဖၣ်‚ လၢတၢ်ဘၣ်ထွဲ တၢ်လၢ တၢ်ကစီၣ်အအၢတဖၣ်န့ၣ်လီၤႉ
တၢ်ကစီၣ်လၢအသူၣ်လီၤသးလၢတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤကိးမံၤ‚ လၢစးက၀ၣ်‚ တၢ်အိၣ်၀ဲတမံၤ လၢအကါဒိၣ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤႉ ဖဲပမ့ၢ်သးအိၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ပသး လၢပမ့ၢ်မတၤလၢ ယွၤအတၢ်ထံၣ်န့ၣ် အလီၢ်တအိၣ်လၢပကွၢ်တၢ်အဂုၤအဂၤ‚ အါန့ၢ်ဒံး ယွၤအတၢ်မၤလၢ ထူၣ်စုညါအလိၤန့ၣ်ဘၣ်ႉ…
ပိးလီတဖၣ်လၢတၢ်ဃူတၢ်ဖိး
ဖဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်ဒုးတၢတဘျီပိၢ်ဖးထီၣ်လၢ ၁၉၁၄ နံၣ်‚ အဲကလံး ထံဂ့ၢ်ကီၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်နၢ်လၢ ပှၤပးကဲအီၤအါတဂၤ လၢအမ့ၢ်‚ စၢၣ်အဲးဒ၀ဲးကရၠာစး့ ရၠာစးၤလီၤတၢ်ကစီၣ်လၢ‚ ‘မ့ၣ်အူဒၢတဖၣ် ဟးထီၣ်ကွံာ်လၢ ယူရၠာစးပၤဒီတဘ့ၣ် ပတထံၣ်ဘၣ်လၢအ၀ဲသ့ၣ်ဘၣ်တၢ်ဒွဲၣ်ထီၣ်ကဒီးလၢ ပသးသမူ အကတီၢ်အံၤန့ၣ်ဘၣ်’ႉ ကရၠာစး့အတၢ်ကတိၤအံၤ မ့ၢ်တၢ်လၢအဘၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ လၢခံကတၢၢ် ဖဲ ‘တၢ်ဒုးလၢအဒုးကတၢၢ်ကွံာ် တၢ်ဒုးခဲလၢာ်ကတၢၢ်ကွံာ်န့ၣ် ပှၤအကကွဲၢ် ၂၀ ဘၣ်တၢ်မၤသံကွံာ် (ပှၤအကကွဲၢ် ၁၀ လၢအမ့ၢ် ပှၤကမျၢၢ်) ဒီးပှၤ ၂၁ ကကွဲၢ် န့ၣ် ဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးလၢ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤန့ၣ်လီၤႉ
ဖဲတၢ်ဒ်သိးအံၤ မ့ၢ်တဘၣ်ဒိဘၣ်ထံး ပှဲၤသိးဒီးတၢ်ဒုးတၢတဘျီ ဘၣ်ဆၣ်‚ တၢ်အံၤ ဟဲအိၣ်ထီၣ်သးလၢ ပနီၢ်တဂၤအတၢ်အိၣ်မူအပူၤသ့၀ဲစ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤႉ လၢပဟံၣ်ပဃီလၢ ပတၢ်မၤ အလီၢ်‚ လၢပတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် မ့တမ့ၢ် လၢပခိၣ်ပဃၢၤ‚ ဘၣ်တၢ်ဘိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ တၢ်သဘံၣ်ဘုၣ်‚ လၢအဘၣ်တၢ်ဘၣ်ယိၣ်လၢ ကဟဲကဲထီၣ်၀ဲန့ၣ်လီၤႉ တၢ်အံၤ မ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်အါမံၤအကျါတမံၤလၢ ကစၢ်ယွၤကိးပှၤလၢ ပကကဲထီၣ်ပှၤလၢအမၤဃူမၤဖိးတၢ်လၢ အလီၤဆီ လၢ ဟီၣ်ခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤႉ ဘၣ်ဆၣ်‚…